Türkiye'de eğitim kaynaklı iç göç: Hacim düştü, büyük kentler tercih edilmeye devam ediyor
Türkiye İstatistik Kurumu'nun yayımladığı İç Göç İstatistikleri, 2021-2025 döneminde eğitim gerekçesiyle gerçekleşen şehir değişikliklerinin büyüklüğünü ortaya koydu. Beş yıllık dönemde eğitim nedeniyle taşınanların toplamı 2.610.758 kişi olarak kaydedildi. Veriler, eğitim amaçlı göçün yıllar içinde azaldığını ancak büyük kentlerin hâlâ eğitim için en çok tercih edilen merkezler olduğunu gösteriyor.
Yıllara göre dağılım incelendiğinde, eğitim amaçlı göçün 2021'de 686.973 kişiyle en yüksek düzeyde olduğu; takip eden yıllarda gerileme yaşandığı görülüyor. 2022'de sayı 526.008'e, 2023'te 512.011'e, 2024'te 479.622'ye ve 2025'te 406.144 seviyesine indi. Bu eğilim, yükseköğretim ve diğer eğitim kurumlarına erişim modelleri, yerel eğitim altyapısındaki gelişmeler ve ailelerin tercihleri bakımından değerlendirilmesi gereken bir gösterge niteliğinde.
| Yıl | Eğitim Amaçlı Göç Eden Kişi Sayısı |
|---|---|
| 2021 | 686.973 |
| 2022 | 526.008 |
| 2023 | 512.011 |
| 2024 | 479.622 |
| 2025 | 406.144 |
| Toplam (2021-2025) | 2.610.758 |
İllere göre dağılım, büyük şehirlerin çekim gücünü doğruluyor. Dönem boyunca İstanbul eğitim amaçlı göçleriyle öne çıktı; megakent 271.856 kişiyle en fazla göç alan şehir oldu. Ankara 181.023, İzmir ise 105.106 kişiyle İstanbul'u takip etti. Bu veriler, yükseköğretim kurumlarının, mesleki eğitim merkezlerinin ve özel eğitim altyapısının dağılımının öğrencilerin ve ailelerin yer değiştirme kararlarında belirleyici olduğunu işaret ediyor.
- Toplamda 2,6 milyon kişinin eğitim nedeniyle şehir değiştirmesi, eğitim altyapısı planlamasında dikkate alınması gereken önemli bir büyüklüktür.
- Yıllık bazda düşüş eğilimi, bölgesel eğitim kapasitesi, uzaktan eğitim uygulamaları ve alternatif eğitim yollarının etkileri açısından analiz edilmeli.
- Büyük kentlerin çekim gücü sürecekse, hizmet, barınma ve ulaşım altyapısında kapasite artışı ihtiyacı sürecektir.
Bu veriler veli ve öğrencilere de doğrudan yansıyor. Eğitim için yer değiştirmeyi düşünen ailelerin şu başlıklara dikkat etmesi yararlı olacaktır:
- Eğitim kurumunun kalite göstergeleri ve tercih sıralamaları,
- Barınma maliyeti ve ulaşım olanakları,
- Bölgedeki eğitim altyapısına ilişkin uzun vadeli planlar ve kapasite durumu.
Veriler, politika yapıcılar için de mesaj içeriyor: eğitim amaçlı iç göçün azalması, yerel eğitim fırsatlarının güçlendirilmesiyle ilişkili olabilir; buna karşın büyük şehirlerin hâlâ yüksek çekim gücüne sahip olması, kentsel yoğunlaşma baskısını sürdürecektir. Eğitim planlaması, öğrencilerin bölgesel erişimini artıracak yatırımlar ve kent içi hizmet dengesi gözetilerek yapılandırılmalı.
Sonuç olarak TÜİK verileri, eğitimin iç göçteki rolünü açıkça ortaya koyuyor: zaman içinde azalan bir hacme rağmen, yükseköğretim ve diğer eğitim hizmetlerine erişim için şehir değiştirenlerin sayısı önemli düzeyde kalıyor ve büyük kentler bu hareketin merkezleri olmaya devam ediyor.
