Yale EPI sonuçları Türkiye’nin çevre performansında sınırlı iyileşmeye işaret ediyor
Yale Üniversitesi tarafından iki yılda bir yayımlanan Çevre Performansı Endeksi (EPI), 177 ülkenin çevresel göstergelerini karşılaştırdı. Endeksin son değerlendirmesinde Türkiye 125. sırada yer aldı; bu, bir önceki raporda kaydedilen 143. sıradan daha iyi olsa da, ülkenin hâlâ listenin alt yarısında konumlandığını gösteriyor.
Endeks; iklim değişikliğiyle mücadele, çevre sağlığı, biyolojik çeşitliliğin korunması ve doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi gibi birçok alanda ülke performanslarını değerlendiriyor. Analizde toplam 47 farklı çevresel gösterge kullanılıyor; hava ve su kalitesi, orman ve balıkçılık yönetimi, pestisit kullanımı ile sera gazı emisyonları bu göstergeler arasında öne çıkıyor.
Rapor Avrupa ülkelerinin üst sıralarda yer aldığını ortaya koyarken, üst üçte Estonya, Lüksemburg ve Birleşik Krallık bulunuyor. ABD ise bu değerlendirmede 27. sırada yer aldı; bu tablo küresel düzeyde ilerleme alanları ile zorlukların birlikte var olduğunu işaret ediyor.
- Değerlendirilen ülke sayısı: 177
- Türkiye’nin 2026 sıralaması: 125
- Türkiye’nin 2024 sıralaması: 143
Yale araştırmacıları raporda, bazı alanlarda uzun vadeli iyileşmeler kaydedildiğini ancak iklim değişikliğiyle mücadelede yeterli ilerleme sağlanamadığını vurguluyor. Rapor ayrıca, ilan edilen 'net sıfır' hedeflerine ulaşma yolunda gerçekçi bir ilerleme çizgisi izleyen ülke sayısının sınırlı olduğunu belirtiyor.
Türkiye için sıralamanın yükselmesi olumlu bir işaret olmakla birlikte, raporun işaret ettiği temel kaygılar korunuyor: çevre sağlığı, ekosistemlerin sürdürülebilir yönetimi ve sera gazı azaltımı konularında daha somut ve zamana bağlı politika sonuçları gerek. Ayrıca endeks, ülkelerle yapılan görüşmelerde Türkiye’nin çevre performansını geliştirme niyetinde olduğunu ve üniversite ile temas kurduğunu aktarıyor; bu, teknik destek ve politika uyarlamaları açısından bir fırsat sağlayabilir.
| Yıl | Türkiye Sıralaması |
|---|---|
| 2024 | 143 |
| 2026 | 125 |
Endeksin politika yansımaları dikkat çekici: Sıralamadaki iyileşme, bazı göstergelerde ilerleme olduğuna işaret etmekle beraber, genel konumun alt yarıda kalması, özellikle hava ve su kirliliği yönetimi, doğal kaynakların korunması ve iklim politikalarında daha güçlü adımlar atılması gerektiğini ortaya koyuyor. Uluslararası karşılaştırmalar, hangi alanlarda öncelikli yatırım ve düzenleme gerektiğine dair somut yönlendirme sağlayabiliyor.
Sonuç olarak, Türkiye’nin EPI’deki konumu bir yandan sınırlı bir ilerlemeyi yansıtırken, diğer yandan kapsamlı ve hedef odaklı çevre politikaları ile daha belirgin kazanımlar elde edilmesi gerektiğini gösteriyor.
