Yeni düzenlemeyle hedeflenen destek ve sektörün mevcut fotoğrafı
Kamuoyuna yansıyan son düzenleme Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edildi: dijital platformlar ile ücretli televizyonların yıllık net satış gelirlerinden yüzde 2 oranında kesinti yapılarak bu kaynağın doğrudan sinema sektörüne aktarılması öngörülüyor. Hükûmet kaynaklı bu uygulamanın yıllık 417 milyon lira dolayında ilave finansman sağlayacağı hesaplanıyor.
Sektör yetkilileri bu kaynağın önemini kabul etmekle birlikte, sahadaki tabloyu karamsar bir dille aktarıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürü Birol Güven, bilet satışlarının pandemi öncesinde 77 milyon düzeyindeyken bugün 27,9 milyon civarına gerilediğini; 2026 için daha olumsuz öngörüler bulunduğunu belirtiyor.
"Sinema gerçekten zor durumda, çok kötüye gidiyor"
Güven, uluslararası örneklerle karşılaştırma yaparken Fransa’nın sinemaya ayırdığı kaynağın yıllık 720 milyon avro düzeyinde olduğunu, buna karşın Türkiye’de sinemaya ayrılan miktarın yalnızca 5 milyon avro mertebesinde kaldığını söyledi. Yüksek maliyetler ve zarar riski nedeniyle yapımcılar, salon işletmecileri ve oyuncuların beyaz perdenin uzaklaştığını; bunun sonucu olarak yerli yapımların izleyici payının azaldığını vurguladı.
| Gösterge | Rakam |
|---|---|
| Bilet satışları (pandemi öncesi) | 77 milyon |
| Güncel yıllık bilet satışları | 27,9 milyon |
| Yıllık ek kaynak (öngörülen) | 417 milyon TL |
| Fransa sinema bütçesi | 720 milyon € |
| Türkiye sinema bütçesi (örnek verilen) | 5 milyon € |
Seyirci, yapım ve gişe dinamikleri
Güven'in aktardığı veriler, sinemaseverlerin yerli yapımlara olan ilgisindeki azalmayı ve piyasa koşullarının yarattığı üretim baskısını ortaya koyuyor. Yerli film payının bir zamanlar yüzde 60 civarındayken bugün yaklaşık yüzde 40'a düştüğü; bilet fiyatlarının ise gösterime ve ülke koşullarına göre değişmekle birlikte örnek olarak 250, 212 ve 140 lira seviyelerinden söz edildiği belirtiliyor. Bu eğilim, salonlar ve yapımcılar için ekonomik sürdürülebilirliği zora sokuyor.
- Dijital platformlardan yapılacak kesinti, sektöre düzenli bir gelir akışı sağlamayı amaçlıyor.
- Mevcut kaynak artışı, altyapı, üretim ve dağıtım zincirinde kalıcı etki için tek başına yeterli olmayabilir.
- Sektör paydaşları için uzun vadeli destek mekanizmaları ve izleyiciye dönük programların güçlendirilmesi kritik.
Mevcut düzenleme kısa vadede nefes aldırıcı bir etkisi olabilecekken, sinemada üretim ve izleyici ilişkisini yeniden kuracak kapsamlı politikaların geliştirilmesi gerekecek. Finansal katkıların yanı sıra, senaryo geliştirme, genç yapımcıların desteklenmesi, salon ağının ve dağıtım kanallarının iyileştirilmesi gibi alanlarda da adımlar atılması gerektiği vurgulanıyor. Kararın uygulama ayrıntıları, hangi gelir kalemlerinin kesintiye tabi tutulacağı ve toplanan kaynağın dağıtım mekanizması önümüzdeki dönemde belirleyici olacak.
