Hasat başladı, ama ürün tarlada yok
Iğdır'da coğrafi işaretli kayısı hasadı Melekli beldesi ile Karakoyunlu ve Aralık ilçelerinde başladı. Ancak üreticiler, Nisan ayında etkili olan zirai don ve fırtına nedeniyle beklenen verimi alamadıklarını bildiriyor. Yerel tarlalarda yapılan gözlemlere göre bazı ağaçlardaki ürün oranı yüzde 3 seviyelerine kadar geriledi; ova köyleri ve Tuzluca'da ise üretimin yaklaşık yüzde 40 düzeyinde kaldığı belirtiliyor.
İlin uzun yıllara dayanan kayısı üretimi, önceki sezonlarda 40-50 bin ton civarında gerçekleşiyordu. Bu yıl ise rekoltenin yüzde 20'nin altına düştüğü, dolayısıyla toplam üretimde ciddi bir gerileme yaşandığı bildirildi. Hasadın başladığı bahçelerde işçiler, ağaçlarda kalan az sayıdaki meyveyi tek tek topluyor; toplanan ürünler kasalara doldurularak sebze haline sevk ediliyor.
Çiftçiler ağır zarar altında
Iğdır Ziraat Odası Başkanı Tugay Bağrı tarafından yapılan değerlendirmede, kayısıda ortalama yüzde 80 oranında kayıp yaşandığı ve bunun sonucu olarak Iğdırlı çiftçilerin yaklaşık 40 milyon dolar tutarında zararının bulunduğu ifade edildi. Başkanın açıklamasına göre, zarar tespit raporu Valilik ve Tarım İl Müdürlüğü ile birlikte hazırlanıp Cumhurbaşkanlığı Afet Fonu'na sunuldu; üretimin sürdürülebilmesi için devlet desteği talep ediliyor.
"Iğdır çiftçisinin yaklaşık 40 milyon dolar zararı bulunuyor."
Köy düzeyinde örnekler de zarar boyutunu ortaya koyuyor. Kasımcan köyünde üreticilik yapan Tövbet Turan, daha önce bine yakın kayısı ağacından yılda 120 ton ürün elde ettiğini, bu yıl ise don nedeniyle bu rakamın 4 tona kadar gerilediğini belirtti. Bu tür düşüşler hem aile ekonomisini hem de yörede mevsimlik istihdamı etkiliyor.
Yerel ekonomi ve istihdam üzerinde etkiler
Kayısı hasadındaki çöküşün doğrudan sonuçları arasında şunlar yer alıyor:
- Çiftçi gelirlerinde ciddi düşüş ve üretim maliyetlerinin karşılanmasında zorluk,
- Mevsimlik tarım işçiliğinde azalma; hasatta çalışan işçi sayısının düşmesi,
- Pazarlama ve sebze haline sevk edilen ürün miktarında azalış, tüccar ve komisyoncuların iş hacminde daralma.
Bu etkiler, Iğdır ekonomik döngüsünde tarımın güçlü olduğu yerlerde tüketim ve nakit akışında gerilemeye yol açabilir. Ziraat Odası’nın raporu ve valilik ile yürütülen çalışmalar, öncelikli olarak zarar tespitinin resmi kayda geçirilmesini ve destek mekanizmalarının devreye sokulmasını hedefliyor.
Yetkili kurumlara sunulan rapor ve beklentiler
Hazırlanan raporda; zon bazlı ürün kaybı, ağaç başına düşen verim azalması ve üretim maliyetlerinin artışı gibi hususlar yer aldı. İlgili kurumlar raporu Cumhurbaşkanlığı Afet Fonu'na sundu. Yerel üreticiler, doğrudan gelir desteği, düşük faizli kredi, fidan yenileme desteği ve hasar tespitine dayalı acil nakdi yardım gibi adımların hızla hayata geçirilmesini bekliyor.
| Alan | Durum |
|---|---|
| Melekli, Karakoyunlu, Aralık | Bazı ağaçlarda ürün ~ %3 |
| Ova köyleri, Tuzluca | Üretim ~ %40 düzeyinde |
| İl genel | Rekolte %20'nin altında; yaklaşık 40 milyon dolar zarar |
Tarım sektörü temsilcileri ile yerel yönetimler arasında sürmekte olan koordinasyonun sonucu, yapılacak desteklerin kapsamını belirleyecek. Ancak şu an için en acil talep, üretici ailelerin kısa vadeli nakit ihtiyaçlarının karşılanması ve gelecek sezona hazırlık için fidan/tesis desteğinin sağlanması yönünde.
Bu gelişmeler, Iğdır'da tarım gelirine dayalı hane ekonomilerini doğrudan etkilemesi ve yerel tedarik zincirinde daralma yaratması nedeniyle ilin öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor.
