Akçadağ’da kayısı üretiminde azalma ve işçilik baskısı
Akçadağ ve çevresindeki bahçelerde kayısı hâlâ birçok ailenin başlıca gelir kaynağı olmasına rağmen, son iki yılın iklimsel koşulları üretimde belirgin dalgalanmalara yol açtı. 2025 yılında Türkiye genelinde kayısı üretiminin 331 bin tona düştüğü, Malatya özelinde ise üretimin önceki yıllarla kıyaslandığında dramatik bir azalma gösterdiği resmi verilerle bildirildi.
İl düzeyindeki verilerde Malatya'nın 2024 yılı üretiminin 691 bin ton iken 2025'te 2 bin 558 ton düzeyine inmiş olduğu belirtiliyor; bu durum Akçadağ’daki üreticilerin maliyet ve gelir beklentilerini doğrudan etkiliyor. Bahçelerdeki çiçeklenme döneminde arı varlığının verimi artırdığı gözlemlense de, genel verimlilik hâlâ geçen yıl yaşanan don ve bazı bölgelerde görülen dolu gibi olumsuzlukların gölgesinde.
Mevsimlik işçiler ve çalışma koşulları
Kayısı hasadı, kurutma ve diğer işleme aşamaları yoğun insan emeği gerektiriyor. Üreticiler hasadın her safhasında mevsimlik işçilere ihtiyaç duyuyor; buna karşın fiyat dalgalanmaları, bazı yıllarda işçilik giderlerini karşılamayı zorlaştırıyor. Saha gözlemleri, işçi ve üreticinin karşı karşıya olduğu iki temel soruna işaret ediyor:
- Hasat ve işleme sırasında ücretlerin dalgalı olması ve bazı sezonlarda düşük fiyat nedeniyle üreticinin ödeme güçlüğü yaşaması,
- Mevsimlik işçilerin barınma ve çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik yapısal eksiklikler.
Bu sorunlar, hem üretim verimliliğini hem de tarıma dayalı gelir dağılımını etkiliyor. Arı kovanı uygulamalarının yoğunlaştığı bahçelerde döllenme ve verim artışı saptanması, teknik ve destekleyici uygulamaların olumlu sonuç verdiğini gösteriyor; ancak bu tür uygulamaları yaygınlaştırmaya yönelik girişimler, altyapı ve eğitim desteği gerektiriyor.
Yerel ekonomi ve gelecek beklentileri
Kayısı üretimindeki gerileme, Akçadağ'da tarıma dayalı gelir kaynaklarını baskılıyor. Üreticiler, maliyetlerin karşılanamaması durumunda üretim planlarını yeniden gözden geçirmek zorunda kalabiliyor. Bu bağlamda üreticiler ve yerel aktörler için öncelikli konular şöyle özetlenebilir:
- Mevsimlik işçilerin çalışma ve barınma koşullarının iyileştirilmesi,
- Don, dolu ve benzeri iklim risklerine karşı koruyucu tarımsal uygulamaların teşvik edilmesi,
- Polinasyon destek programları ve arıcılığın teşvik edilmesiyle verim artışının sağlanması.
| Yıl | Türkiye (ton) | Malatya (ton) |
|---|---|---|
| 2025 | 331.000 | 2.558 |
| 2024 | — | 691.000 |
Bu veriler, Akçadağ’da üreticilerin karşı karşıya olduğu yapısal risklerin ve mevsimlik işçilikle bağlantılı ekonomik kırılganlıkların altını çiziyor. Çözüm odaklı yaklaşım, hem üreticinin gelirini korumaya hem de işçilerin çalışma standartlarını artırmaya yönelik politikaların eş zamanlı uygulanmasını gerektiriyor.
İlçede kayısı üretimiyle uğraşan ailelerin gelir güvencesi, korunma önlemleri ve işçilik koşullarının düzeltilmesine bağlı kalacak; bu nedenle yerel planlama ve destek mekanizmalarının önemi artıyor.
