İklim değişikliği artık geleceğin değil bugünün halk sağlığı tehdidi
Dünya Sağlık Örgütü'nün verileri ve bölgede gözlemlenen aşırı sıcak dalgalarının sonuçları, iklim krizinin sağlık üzerindeki etkilerinin öngörülenden daha hızlı ve daha ağır olduğunu gösteriyor. Kaynağın aktardığına göre, 2030-2050 döneminde iklim değişikliğine bağlı etkiler nedeniyle yılda yaklaşık 250 bin ilave ölüm bekleniyor. Avrupa'da haziran ayının son haftasında yaşanan aşırı sıcak dalgalarında Fransa, Belçika ve Hollanda'da toplam en az 3 bin 700 kişinin yaşamını yitirdiği bildirildi.
Uzmanların uyarısı, iklim krizinin yalnızca sıcak stresini artırmakla kalmadığı; aynı zamanda hava kirliliğini kötüleştirdiği, bulaşıcı hastalıkların yayılımını kolaylaştırdığı, temiz su ve güvenli gıdaya erişimi zorlaştırdığı ve ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yarattığı yönünde. Bu çok boyutlu etki, sağlık politikalarının iklim stratejileriyle entegre edilmesini zorunlu kılıyor.
“Avrupa’da peş peşe yaşanan sıcak hava dalgaları ve Türkiye’de de yaşanan aşırı sıcaklar, iklim krizinin artık geleceğin değil bugünün halk sağlığı sorunu olduğunu açıkça gösteriyor.” — THHP Koordinatörü
Türkiye'de Temiz Hava Hakkı Platformu'nun (THHP) öncülüğünde, aralarında Türk Tabipleri Birliği (TTB), Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), Lancet Countdown ve diğer uluslararası ve yerel örgütlerin de bulunduğu 74 sağlık, bilim, çevre ve hak kuruluşu ortak bir çağrı yayımladı. Bu kuruluşlar, iklim politikalarının merkezine sağlığın konulmasını talep ediyor; COP31 öncesinde atılacak adımların kritik olduğunu vurguluyorlar.
- Hemen harekete geçme: Sağlık etkilerini azaltacak uyum ve hazırlık önlemlerinin hızlandırılması
- Entegre politika: İklim ve sağlık politika yapımında koordinasyonun güçlendirilmesi
- Koruma önlemleri: Aşırı hava olaylarına karşı halk sağlığı uyarı sistemleri ve korunma stratejilerinin yaygınlaştırılması
Kaynağın değerlendirmesi, Kasım'da yapılacak COP31 öncesinde Bonn'daki BM iklim toplantısında (SB64) alınan kararların önemli bir kısmının zirveye bırakılmasının, Antalya'da gerçekleştirilecek konferansın sorumluluğunu artırdığı yönünde. Bu bağlamda sivil toplumun ve sağlık camiasının çağrısı, ulusal ve uluslararası düzeyde daha iddialı hedeflerin benimsenmesi gerektiğini işaret ediyor.
| Veri | Değer |
|---|---|
| Beklenen ek yıllık ölüm (2030-2050) | ~250.000 |
| Avrupa'daki haziran sıcak dalgalarında bildirilen ölümler | 3.700+ |
| Ortak çağrı yapan kuruluş sayısı | 74 |
İklim kaynaklı sağlık yükünün azalması, yalnızca sera gazı azaltımında iddialı hedeflere bağlı değil; aynı zamanda sağlık sistemlerinin aşırı hava olaylarına karşı dayanıklılığının güçlendirilmesi, erken uyarı mekanizmalarının kurulması ve kırılgan nüfusların korunmasına yönelik hedefli önlemlerle de doğrudan ilişkilidir. Türkiye açısından, uzmanlar ve sivil toplumun ortak talebi, iklim politikalarının planlanmasında sağlığa öncelik verilmesi ve önleyici yaklaşımların kapsamının genişletilmesidir.
Önümüzdeki aylarda yapılacak uluslararası görüşmeler ve ulusal politika tartışmaları, iklim değişikliğinin sağlık boyutunu hangi politika araçlarıyla ele alacağımızı belirleyecek. Kaynak, bu dönemin karar vericiler için belirleyici olacağını vurguluyor.
