Hasat tamamlanıyor, üreticinin geliri daralıyor
Bilecik’in Gölpazarı ilçesinde yetiştirilen ve 46 yıldır bölge tarımında yer tutan Napolyon cinsi kirazın hasadına bu sezon son aşamaya gelindi. İlçenin 550 rakımlı arazilerinde, daha çok aile işletmelerinde yürütülen hasat çalışmaları sabah erken saatlerde başlayıp akşama kadar sürüyor. Toplanan meyveler Gölpazarı Kiraz Hali'ne getirilerek tüccarlara teslim ediliyor ve buradan yurt içi ile yurt dışı pazarlarına gönderiliyor.
Üreticilerce aktarılan verilere göre ilçede 10 bin dönüm alanda üretim yapılmakta ve bu yıl için yaklaşık 1.200 ton ürün beklentisi bulunuyor. Napolyon çeşidinin parlak kırmızı rengi, iri ve kalp şeklindeki tanesi, kendine has aroması ile raf ömrünün uzun olması nedeniyle hem iç pazarda hem de ihracatta talep görüyor.
Fiyatlandırma uçurumu: Tarladan markete
Saha fiyatları ile son tüketici fiyatları arasındaki fark üreticilerin dikkatini çekiyor. Üreticiler tarlada kilogram başına ya da kasa bazında alıcı ile pazarlık ederek satış yapmak zorunda kalırken, pazar ve market raflarında fiyatlar çok daha yüksek seviyelerde seyrediyor. Üreticilerden alınan bilgilere göre tarlada fiyatlar genelde 30–70 TL arasında değişirken, bazı zincir marketlerde aynı ürünün 200–250 TL seviyelerine çıktığı görülüyor.
"Yerinde 30 lira ile 70 lira arasında değişiyor. Marketlerde bakıyoruz 200 lira 250 lira, bizim burada en fazla alacakları 60 lira." — Orhan Büyükavcı
Diğer üreticiler de artan sokak, bakım ve işçilik maliyetlerinin gelirleri eritmeye başladığını belirtiyor; bazı üreticiler için bahçeciliğin sürdürülebilirliği sorgulanır hale geldi. Bir üretici, uzun yıllardır devam eden üretim sürecinin bu yıl maliyetler nedeniyle artık sürdürülemez olduğunu ifade etti.
- Üretim alanı: 10.000 dönüm (ilçe genelinde)
- Beklenen rekolte: 1.200 ton
- Yerinde fiyat aralığı: 30–70 TL
- Market raf fiyatı: 200–250 TL
| Kalem | Veri |
|---|---|
| İlçe rakımı | 550 m |
| Nüfus (ilçe) | 9.500 |
| Üretim geçmişi | 46 yıl (1980'dan beri önem taşıyor) |
Gölpazarı'nda üreticilerin çoğunluğu hasadı aile bireyleriyle birlikte yapıyor; meyveler dalından itinayla alınarak kasalara yerleştiriliyor. Kirazlar, hem iç pazara hem de yurt dışına gönderildiği için kalite ve görünüm üreticiler açısından kilit önemde. Ancak üretim maliyetlerinin yükselmesi ve aracıların veya perakende zincirlerinin uyguladığı fiyat farkı, küçük üreticilerin kazancını önemli ölçüde azaltıyor.
Yerel ekonomi ve sosyal etkiler
Kiraz üretimi Gölpazarı için yalnızca tarımsal faaliyet değil, aynı zamanda kırsal ekonominin can damarı konumunda. Rekolte ve fiyatlardaki dalgalanmalar, ilçede çalışan ailelerin gelirlerini doğrudan etkiliyor; tarım gelirlerinin düzensizleşmesi kırsal göçü hızlandırabilecek, bahçe bakımını sürdüren ailelerin ekonomik planlamasını zorlaştırabilecek nitelikte.
Yetkililer ve üretici temsilcileri, ürünün değer zincirindeki aktörlerin rolünü ve fiyatlama mekanizmalarını değerlendirerek üreticinin payının artırılmasına yönelik adımların atılması gerektiğini vurguluyor. Tüketiciler içinse mevsiminde ve doğrudan üreticiden alışveriş yapma yolları, hem bütçeyi hem de üreticinin gelirini koruyabilecek pratik alışkanlıklar arasında sayılıyor.
Gölpazarı'nda bu sezon hasadın tamamlanmasına yaklaşılırken, üretim ve fiyat dengesinin sağlanması hem ilçe ekonomisi hem de üreticilerin geçim güvenliği açısından belirleyici olacak.
Kaynak: yerel üretici açıklamaları ve Gölpazarı üretim verileri
