Yazla birlikte pekmez kazanları kaynadı
Bingöl'ün Genç ilçesine bağlı Servi köyünde, yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte köy sakinleri geleneksel usulle dut pekmezi üretimine başladı. Sabahın erken saatlerinde ağaçlardan silkelenen dutlar, kovalarla taşınarak önce eziliyor, ardından büyük kazanlarda kaynatılıyor. Elde edilen dut suyu süzülüp tekrar kaynatılarak koyu kıvama getiriliyor; son aşamada geniş tepsilere dökülüp güneşte dinlendiriliyor.
Üretim, katkısız ve koruyucu içermeyen yöntemlerle yapıldığından köylüler hazırlanan pekmezi öncelikle kışlık ihtiyaçlar için saklıyor. Aynı zamanda üretilen kısmın bir bölümü satılarak aile ekonomisine destek sağlanıyor. Üretim sonrasında geriye kalan dut posası ise kurutularak hayvan yemi olarak değerlendiriliyor.
- Toplama: Olgunlaşan dutlar ağaçlardan silkeleniyor.
- Kaynatma: Dutlar ezilip kazanlarda kaynatılıyor, sonra süzülüyor.
- Güneşte dinlendirme: Koyu kıvama gelen dut suyu tepsilere dökülüp güneşte bekletiliyor.
| Aşama | Kısa Açıklama |
|---|---|
| Toplama | Ağaçlardan silkelenen dutların toplanması |
| Kaynatma | Dut suyunun özünün elde edilmesi ve koyulaştırılması |
| Dinlendirme | Tepsilerde güneşte bekletilerek kıvam alması |
"Önce dutları ağaçlardan silkeleyerek topluyoruz. Topladığımız dutları kazanlarda kaynatıyoruz... Güneşte kıvamını alan pekmezimiz tüketime hazır hale geliyor"
Servi köyünde pekmez üretimini anlatan üreticilerden Heybet Dayanır'ın verdiği bu özet, üretim sürecinin hem emek yoğunluğunu hem de geleneksel bilgiyi yansıtır nitelikte. Köydeki uygulama, teknolojik müdahaleden çok el işçiliğine dayalı; bu nedenle üretim genellikle sabahın erken saatlerinde başlayıp gün boyunca çeşitli aşamalardan geçiyor.
Yerel ekonomiye katkısı açısından bakıldığında, pekmez satışından elde edilen gelir aile bütçesine doğrudan yansıyor. Ayrıca posanın kurutularak hayvan yemi olarak kullanılması, üretimin atık yönetimini de yerel ölçekte çözümleyerek çiftçilere ek yarar sağlıyor. Bölge tüketicileri açısından ise katkısız üretim, gıda güvenliği ve doğal tat arayanlar için tercih sebebi oluşturuyor.
Bu yıl başlayan mesaiyle birlikte Servi'deki üretimin, yöresel mutfak alışkanlıklarını korumaya ve kırsal gelir kaynaklarını desteklemeye devam etmesi bekleniyor. Üreticiler, geleneksel bilgiyi gelecek nesillere aktarmayı ve ürünlerini pazarlama olanaklarını güçlendirmeyi hedefliyor.
