Rize’de 1960 sonrası: Omuzlarda karşılanan valiyle birlikte dayanışma anıları
27 Mayıs 1960 darbesinin ardından Rize’de yaşanan gelişmeler, kent hafızasında iki zıt duyguyu bir arada bırakmış durumda. Kaynaklarda yer alan anlatımlara göre, darbe sonrası atanan askeri vali Albay Nevzat Gür, Rize valiliği önünde binlerce vatandaş tarafından alkışlarla ve omuzlarda karşılanmış; bu görüntü, bazı çevrelerde o dönemin halk duyarlılığını temsil eden bir gurur kaynağı olarak anılıyor.
Öte yandan darbenin sonucu olarak Demokrat Parti yöneticilerinin tutuklanma süreçleri gündeme geldi. Kaynak metinde öne çıkan noktalardan biri, dönemin CHP Rize İl Başkanı Mehmet Ali Kumbasar ile Demokrat Parti Rize İl Başkanı Fevzi Saruhan arasındaki ilişki. Metne göre Kumbasar, Demokrat Partililerin tutuklanmasını duyunca atama yapan yöneticilere karşı çıkmış ve partili birinin tutuklanması halinde önce kendisinin alınmasını isteyecek kadar güçlü sözler sarf etmiş.
"BİR TEK DEMOKRAT PARTİLİYİ ALIRSANIZ ÖNCE BENİ ALACAKSINIZ."
Kaynaklarda Kumbasar ile Saruhan’ın halk önünde birlikte yemek yiyip birliktelik görüntüleri verdiği, rakip siyasi kimliklere rağmen il düzeyinde bir hatır ve komşuluk bağının korunduğu vurgulanıyor. Bu tavır, Rize’de o dönem için siyaset üstü bir dayanışma örneği olarak aktarılıyor.
- Mehmet Ali Kumbasar: 1921 İkizdere doğumlu, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; Rize CHP İl Başkanlığı görevlerinde bulundu, 21 Aralık 1961 tarihinde vefat etti.
- 1960 darbesi sonrasında atanan vali: Albay Nevzat Gür, halk tarafından omuzlarda karşılandı.
Rize’deki bu anekdotlar, kent belleğinde darbe dönemlerinin iki yönlü algısını somutlaştırıyor: Bir yandan otorite değişikliğinin getirdiği siyasal bir rahatlama veya onay görüntüsü; diğer yandan ise yerel düzeyde karşıt görüşler arasında sürdürülen kişisel sorumluluk ve koruma refleksleri. Kumbasar’ın sözleri ve Saruhan ile birlikte görünmeleri, o dönemin Rize toplumunda hatır ve komşuluk ilişkilerinin siyasetin üzerinde tutulabildiğine işaret ediyor.
Yerel halk için bu tür anlatılar, bugünkü siyasi ve sosyal ilişkileri değerlendirirken kullanılan referans noktalarından biri. Tarihsel olayların Rize’deki izdüşümleri, hem geçmişin yorumlanmasında hem de güncel siyasi söylemlerde zaman zaman hatırlatılıyor; bu nedenle kent belleğine dair kaynakların korunup erişilebilir kılınması yerel tarih bilinci açısından önem taşıyor.
| Olay | İsim / Tarih |
|---|---|
| Kumbasar doğumu | 1921, İkizdere |
| Kumbasar vefatı | 21 Aralık 1961 |
| Darbenin gerçekleştiği tarih | 27 Mayıs 1960 |
Bu anlatının kaynak metni, Rize’de hem dayanışma hem de siyasal ayrışmanın aynı coğrafyada nasıl bir arada yaşatıldığını gösteriyor. Kent sakinleri için bu tür tarihsel kayıtlar, bugünkü toplumsal ilişkilerin kökenlerini anlamada ve geleceğe ilişkin tutum belirlemede referans niteliği taşıyor.
Gökçe Aksu, CNN Urfa — Rize muhabiri
